Uitkomst(en) bespreking Wet DBA in 2e kamer: ‘Die schoen moet worden gewrongen aan de formatietafel’

(Bron: zipconomy.nl)

Dat de Wet DBA niet werkt zoals hij zelf vooraf had ingeschat? Dat wilde staatssecretaris Wiebes nog wel toegeven. En ook dat hij er tal van lessen uit geleerd had. Maar oplossingen? Die moeten volgens hem toch echt aan de formatietafel gevonden worden.

Minimumtarieven? Verplichte verzekeringen? Een safe area voor zelfstandigen in bepaalde beroepsgroepen? Hoe erg het nou echt is met de schijnzelfstandigheid? Of wat de precieze administratieve lastenverlichting is die met de Wet DBA kan worden ingeboekt?

In het Kameroverleg in de commissie Financiën dat donderdag hierover gevoerd werd, besloten de demissionaire bewindslieden Lodewijk Asscher (SZW) en Wiebes (Financiën) hun kruit vooral droog te houden. Echt politieke vergezichten waren op voorhand al niet te verwachten, en die kwamen dan ook niet. Dat de schoen rondom de wet DBA wringt, dat wilde Wiebes best erkennen. ‘Maar die schoen moet nu wel worden gewrongen aan de formatietafel’, zei hij.

Onbereikbaar meldpunt? Dat bestaat niet meer

Niet dat er niets aan de orde kwam in het levendige debat. Van de fiscale bevoordeling van zelfstandigen tot een gebrek aan handhaving en een meldpunt van de belastingdienst dat ‘al weken onbereikbaar’ is, de opgekomen Kamerleden hadden nog heel wat vragen over de uitvoering van de wet. Maar Wiebes kwam er redelijk ongeschonden doorheen. Dat het meldpunt ‘al weken onbereikbaar is’? Kan kloppen, zei hij. Dat meldpunt bestaat namelijk ook helemaal niet meer. ‘Het was een tijdelijke maatregel, die zijn waarde overtuigend heeft bewezen. Maar de knelpunten rond de wet kennen we nu echt wel. Het is nu echt aan de politiek om iets te vinden.’

14 mogelijk kwaadwillende bedrijven in het vizier

Net zo verging het hem eigenlijk bij het verhaal over (de uitstel van) handhaving, en de aanpak van de evident kwaadwillenden. Wiebes meldde dat 14 bedrijven voor dat laatste worden onderzocht, waarvan de meeste al ‘in het vizier’ waren voordat de wet DBA werd ingevoerd. Daarvan zijn er 2 volgens Wiebes ‘inmiddels afgevoerd’, ook omdat ze ‘hun leven hebben gebeterd. De wet heeft dus een zuiverend effect gehad.’

Voor Pieter Omtzigt (CDA) was dat wat al te makkelijk. Een hele wet optuigen, met als voornaamste doel om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, en dan vervolgens helemaal niemand beboeten? Dat kon er bij hem toch moeilijk in. Was dit dan al die ellende wel waard? Maar ook hier had Wiebes een vrij makkelijk verweer. Want juist op verzoek van vrijwel de hele Kamer, het CDA incluis, is afgesproken in de eerste jaren van de wet géén boetes uit te delen, maar eerst de effecten ervan te bezien.

En die effecten van de wet? Tja, sommige effecten had hij ‘ernstig onderschat’, dat wilde Wiebes best toegeven. Maar aan de andere kant: ‘De VAR was ook een draak, daar ben ik wel achter. Ik geloof ook niet dat we daarop kunnen terugkomen.’

En: ‘uit BTW-cijfers blijkt dat de totale omzet van zzp’ers sinds de invoering van de wet is gestegen. Verreweg de meesten zijn dus nog gewoon aan het werk. Ze hoeven zich hier ook niets van aan te trekken, want ze zijn evident zelfstandige.’

Herontdekking van het arbeidsrecht

Wel heeft de ‘herontdekking van het arbeidsrecht’ Wiebes naar eigen zeggen ‘pijn gedaan’. Begrippen als gezagsverhouding en vervanging, het bestond allemaal al, maar de wet DBA heeft ‘het zicht erop wel weer helderder gemaakt’. En ja, ‘dat is niet iedereen bevallen’.

Omtzigt vond het ‘zuur en wrang’ om te moeten constateren dat de doelen van de wet niet gehaald lijken te zijn. ‘Hij heeft níet geleid tot lagere lasten voor zzp’ers. Hij heeft ook niet geleid tot duidelijkheid, of tot aanpak van schijnzelfstandigheid.’

Ook Steven van Weyenberg (D66) hield het ‘ongemakkelijke gevoel’ over ‘dat oprechte ondernemers last van de wet hebben, terwijl de schijnzelfstandigen en kwaadwillenden gewoon door kunnen gaan.’ Het lokte hem de vraag uit of het huidige Kabinet ‘niet wat beter kan onderzoeken waar de schoen wringt’. Dat heeft echter geen zin meer, zei Wiebes, nog maar eens naar de formatietafel verwijzend. Impliciet gaf hij daarmee helemaal aan het einde van het overleg aan dat wat hem betreft de Wet DBA fundamenteel op de schop moet.

Makkelijke oplossingen zijn er niet

Maar als demissionair staatssecretaris gaat hij daar de vingers niet meer aan branden, zei hij. Het zelfstandigendossier is helemaal aan de nu onderhandelende partijen, besloten de twee bewindslieden dan ook. Of dat de zwaarste klus wordt aan die formatietafel, zoals Kamerlid Martin van Rooijen (50plus) voorspelde? ‘Zover wil ik niet gaan’, aldus Wiebes. ‘Maar het wordt wel lastig, ja. Makkelijke oplossingen zijn er niet in dit dossier. En we hebben het natuurlijk wel ergens over.’

Voor de goede verstaander werden de verschillen binnen de mogelijke coalitie in het overleg ook wel duidelijk. Voor D66 zijn zelfstandigen in grote meerderheid mensen die zelf voor zo’n bestaan kiezen en voor wie meer ruimte gecreëerd mag worden om die eigen keuze een plek te geven. Bij het CDA leeft daarentegen wat grotere bezorgdheid over knelpunten aan de onderkant van de markt en die partij voelt dus voor een wat dwingender overheidsbeleid. De VVD houdt de kaarten nog flink op de borst. De ChristenUnie was niet bij het overleg aanwezig.